Uncategorized

ब्यबसायीक अम्बा खेति गर्ने बैज्ञानिक तरिका

अम्बा खोेतिको लागि नेपाल उत्कृष्ट मानिन्छ तर पनि नेपालमा  ९५ % अम्बा  भारतवाट आयात हुने गरेको छ । भन्सार विभागका अनुसार आर्थिक बर्ष २०७५|७६ मा  भारतबाट मात्र रु ७७ करोड ३५ लाख ३५ हजार मुल्य बराबरको  १ करोड ७९ लाख ७५ हजार ६६८ केजी अम्बा आयात गरेको छ  । यो स्याउ भन्दा पछि बढि आयात हुने फलफुल हो ।

अम्बा, Psidium (अङ्ग्रेजी: Guava, Poor man’s apple; अन्य नाम:अम्बक, बेलौती)  म्यारटेसी परिवार अन्तर्गत पर्ने फल हो। यसको रूख १५ देखि २० फिटसम्म अग्लो हुने यो पतझड वर्गको वनस्पति हो। अम्बा नेपालमा पहाड, भित्री मधेश र तराईमा लगाइएका पाइन्छन्, करिब १५०० मिटरको उचाइसम्म यसको खेती सफलतापूर्वक गरिएको पाइन्छ ।

अम्बालाई उष्ण र उपोष्ण हावापानी चाहिन्छ । अम्बालाई २३ डिग्री सेलसियसको तापक्रम र १००० देखि २००० मिलिलिटरको वार्षिक वर्षा आवश्यक पर्छ ।

नेपालमा हाल मुख्य रुपमा बैशाख-जेठमा फूल फुल्ने र साउन-भदौमा फल टिप्ने गरिन्छ जसलाई बर्षे अम्बा भनिन्छ । यी अम्बाको मूल्य कम हुनाको साथै त्यति स्वादिलो हुँदैन । जबकी हिउद याममा भारतबाट ठूलो मात्रामा हिउदे अम्बा महँगोमा खरिद गरिन्छ । तसर्थ अब हामीले हिउद (जाडो) याममा बेमौसमी अम्बा फलाउनुपर्छ ।

अम्बा कस्तो हावापानीमा हुने फलफूल बाली हो ?
अम्बाले उपोष्ण प्रदेशीय हावापानी रुचाएता पनि हिउदमा ठण्डा हुने उष्ण प्रदेशीय ठाउँहरुमा पनि यसको खेती सफलताकासाथ भई रहेको छ । यसले लामो समयसम्म तुसारो सहन सक्दैन तर राम्रोसंग फूल फुल्न र फल उत्पादन हुन हिउँदमा चिसो तापक्रमको आवश्यकता पर्दछ ।

अम्बा खेतीको लागि कस्तो माटो उपयुक्त मानिन्छ ?
अम्बा खेती बलौटे, दोमट, चिम्टाईलो, रातो कालो सबै किसिमको माटोमा गनै सकिन्छ तर जमीनमा पानी जम्ने अवस्था भने सृजना हुनु हुदैन । समथतर जमीनमा पानीको निकासको ब्यवस्था राम्ररी मिलाउनु पर्दछ ।

अम्बाका बिरुवा कति दूरिमा लगाउँदा उचित हुन्छ ?
बिरुवाको दुरी कति कायम गर्ने भन्ने कुरामा बिरुवा प्रजनन् गरिएको तरीका, जात, माटोको उर्वरा शक्तिमा भरपर्दछ । साधारणतया ३ देखि ८ मिटरको दुरी भित्र बिरुवा लगाउनु पर्दछ ।

अम्बाको बिरुवा रोप्नु अगाडी कति गहिराईको खाडल खन्नु पर्दछ ?
रेखाङ्कन गरी बिरुवा रोप्ने ठाउँ निश्चित गरिएको ठाउँमा १ घन मिटरको खाडल खनी १५–२० दिन खाडललाई सुक्न दिई त्यसपछि २०–२५ के.जी. कम्पोष्ट-गोबर मल मिलाएर खाडल पुर्नु पर्दछ ।

नेपालमा अम्बाका प्रचलित जातहरु कुन कुन हुन् ?
नेपालमा खेती भई रहेका प्रमुख जातहरुमा लखनऊ–४९, अलहावाद सफेद, वनारसी, चित्तिदार, केजी–१, रेड फ्लेस्ड, वेदना, स्थानीय आदि हुन ।

अम्बाको बिरुवा उत्पादन गर्न कुन–कुन विधि अपनाउ सकिन्छ ?
यसका बिरुवा बीउबाट, गुटी बाँधेर, ग्राफ्टीङ्ग, वडिङ्ग, स्टुलिङ्ग, कटिङ्ग आदि सबै विधिबाट उत्पादन गर्न सकिन्छ तर सफल विधिमा बीउबाट निकाल्ने र गुटी बाध्ने दुईवटा विधि हुन् । हाल नेपालमा गुटी बाँधेरनै बिरुवा उत्पादन गरिन्छ ।

अम्बाको बोटहरुमा कस्ता–कस्ता कीराहरुले सताउछन् ?
यसमा फलको औंसा, मिलिवग, कत्ले, बोक्रा तथा पात खाने झुसिल कीरा आदिले नोक्सान गर्दछन्। यिनीहरु मध्ये फलमा लाग्ने औंसा सबैभन्दा हानीकारक हुन्छ।

अम्बालाई ‘खटिरे’ रोग लागे के गर्ने ?

रोगले आक्रमण गरेका भागलाई हटाई जलाउनु र काटछाट गरेको ठाँउमा ‘वोर्डो पेष्ट’ बनाएर छर्कनु पर्दछ। जब माटोमा ‘क्याल्सियम’ र ‘बोरन’ को कमी हुन्छ तब यो रोग देखा पर्न सुरु गर्छ।

त्यसैले बेला बेलामा ‘क्याल्सियम नाईट्रेट’ र ‘बोरेक्स धुलो’ प्रयोग गर्नु पर्दछ। रोग सक्रमण को सुरुवातसँगै विरुवालाई १ प्रतिशतको ‘वोर्डेक्स मिक्स’ बनाएर पनि छर्न सकिन्छ। त्यस्तै लाइम सल्फर १५-१५ दिनको अन्तरमा ३-४ चोटी सम्म स्प्रे गरेर पनि यसको निदान गर्न सकिन्छ ।

स्रोत : कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय
जलवायु प्रकोप समुत्थान निर्माण आयोजना

You need to install the TieLabs Instagram Feed plugin to use this feature.
Back to top button

Adblock Detected

Please consider supporting us by disabling your ad blocker